تبلیغات
منادی

منادی
 
آنچه از تاریخ، سیره و سنّت پیامبر اعظم صلی ‏الله‏ علیه ‏و‏آله برای ما یادگار مانده، نشان‏ دهنده آن است كه آن حضرت به‏ عنوان همسر و پدر به تمام جنبه‏ های زندگی خانواده توجه داشت. اكنون برآنیم تا شمه‏ ای از رفتار و گفتار پیامبر رحمت را به ‏عنوان الگو و ملاكی برای ارزش‏های انسانی تبیین كنیم. خداوند در قرآن، رسول خدا صلی ‏الله‏ علیه‏ و ‏آله را اسوه ‏ای كامل برای بشر معرفی می‏كند: "لَقَدْ كانَ لَكُمْ فی رَسُولِ اللّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ؛ همانا برای شما در [اقتدا به] رسول خدا سرمشقی نیكوست ". (احزاب: 21)

بنا براین، هر مسلمان یا انسان آزاده ‏ای می‏تواند با تكیه بر كردار حضرت محمد صلی‏ الله‏ علیه ‏و‏آله، خود را محك زند و بفهمد تا چه اندازه با سیره ایشان فاصله دارد. كردار و گفتار آن حضرت راه‏ گشای هر انسانی است كه می‏خواهد قدم در راه ایشان نهد و خود را به آن بزرگوار نزدیك كند. خداوند در قرآن كریم خطاب به پیامبر اكرم صلی‏ الله‏ علیه ‏و‏ آله می‏فرماید: "إِنَّكَ لَعَلی خُلُقٍ عَظیمٍ. " (قلم:4)

آنچه از تاریخ، سیره و سنّت پیامبر اعظم صلی ‏الله ‏علیه‏ و ‏آله برای ما یادگار مانده، نشان ‏دهنده آن است كه آن حضرت به‏ عنوان همسر و پدر به تمام جنبه‏ های زندگی خانواده توجه داشت. اكنون برآنیم تا شمه‏ ای از رفتار و گفتار پیامبر رحمت را به‏ عنوان الگو و ملاكی برای ارزش‏های انسانی تبیین كنیم.

1. توجه به نماز خود و خانواده

 پیامبر اكرم صلی‏ الله‏ علیه ‏و ‏آله، حالت خود را هنگام نماز چنین وصف می‏كند: یا أَباذَرٍّ إِنَّ اللّه‏َ جَعَلَ جَلَّ ثَناؤُهُ قُرَّةَ عَیْنِی فِی الصَّلاةِ وَ حَبَّبَها إِلَیَّ كَما حَبَّبَ إِلَی الْجائعِ الطَّعامَ، وَ إِلَی الظَّمْآنِ الْماءَ وَ إِنَّ الْجائعَ إِذا أَكَلَ الطَّعامَ شَبِعَ وَ الظَّمْآنَ إِذا شَرِبَ اَلْماءَ رَوِیَ، وَ أَنَا لاأَشْبَعُ مِنَ الصَّلاةِ.(1)

خداوندی كه بلند مرتبه است، نور چشم و دیده مرا در نماز قرار داد و آن را محبوب من گردانید؛ همچنان كه غذا را محبوب گرسنه و آب را محبوب تشنه [با این تفاوت كه] گرسنه هرگاه غذا بخورد، سیر شود و تشنه هرگاه آب بنوشد، سیراب گردد، ولی من از نماز سیر نمی‏شوم.

پیامبر اسلام به دستور الهی، خانواده خود را به نماز سفارش می‏كرد: "وَ أمُرْ أَهلَكَ بِالصَّلوةِ وَاصطَبِر عَلَیها؛ و كسان خود را به نماز فرمان ده و خود بر آن شكیبا باش. " (طه: 132) هنگام مشكلات و سختی‏ها نیز خانواده خود را به خواندن نماز فرا می‏ خواند. ایشان با این كار می‏ خواست توجه آنها را به سوی خداوند قادر جلب كند:

كانَ النَّبِیُّ إِذا أَصابَتْ أَهْلَهُ خَصاصَ نادی أَهْلَهُ یا أَهْلاهْ صَلُّوا صَلُّوا.(2)

هرگاه سختی و مشكلی برای خانواده پیامبر رخ داد، آن حضرت خانواده خود را ندا می‏داد: "نماز بخوانید، نماز بخوانید ".

2. مدارا با همسر
 پیامبر اعظم صلی ‏الله‏ علیه ‏و‏آله با برخی همسران خود كه بد اخلاقی می‏كردند، مدارا می‏كرد.(3) عمربن خطاب می‏گوید: "روزی دیدم همسرم با من مشاجره می‏كند. من این عمل او را عجیب و زشت شمردم. گفت: چرا تعجب می‏كنی؟ به خدا، همسران پیامبر هم با رسول خدا صلی‏ الله ‏علیه ‏و ‏آله چنین می‏كنند. حتی گاه با او قهر می‏كنند (با این حال پیامبر آنها را تحمل می‏كند و با آنان به مدارا رفتار می‏كند) و من به دخترم، حفصه، سفارش كردم كه هرگز چنین كاری نكند ".(4)

3. كمك به خانواده
در روایتی آمده است كه رسول خدا صلی ‏الله‏ علیه‏ و‏ آله كفش و لباس خویش را وصله می‏كرد. خود در خانه را می ‏گشود. شیر گوسفندان را می ‏دوشید و شتر را می ‏بست و سپس شیر آن را می‏ دوشید. چون خادمش از آسیاب كردن خسته می‏شد، به یاری‏اش می‏ شتافت و خود آسیا می‏كرد. در كارها به اهل خانه كمك می‏كرد و با دست خود گوشت خُرد می‏كرد.(5)

4. " نه " نگفتن
امیرمؤمنان علی علیه ‏السلام فرمود:وقتی از رسول خدا صلی‏ الله ‏علیه ‏و ‏آله چیزی می‏ خواستند، اگر می ‏خواست آن را انجام دهد، می‏فرمود: آری (به چشم) و اگر نمی‏خواست انجام دهد، سكوت می‏كرد و هرگز درباره چیزی " نه " نمی‏گفت.(6)

" 5. ایراد نگرفتن
انس می‏گوید: نه سال در خدمت پیامبر اعظم صلی‏ الله‏ علیه ‏و‏ آله بودم. هرگز یاد ندارم كه در این مدت به من فرموده باشد چرا فلان كار را نكردی و هرگز در كاری بر من خرده نگرفت. به خدایی كه پیامبر را به حق برانگیخت، هرگز پیش نیامد كه آن حضرت در كاری كه خوشایندش نبود، به من فرموده باشد چرا چنین كردی؟ و هیچ‏گاه همسرانش مرا سرزنش نكردند جز آنكه می‏فرمود: كاری به او نداشته باشید. تقدیر و سرنوشت چنین بوده است.(7)

6. غذا خوردن با خانواده
 كانَ رَسُولُ اللّه‏ِ صلی‏ الله ‏علیه‏ و‏آله یَأْكُلُ كُلَّ الْأَصنافِ مِنَ الطَّعامِ وَ كانَ یَأْكُلُ ما أَحَلَّ اللّه‏ُ لَهُ مَعَ أهْلِهِ وَ خَدَمِهِ.(8)

رسول خدا صلی ‏الله ‏علیه‏ و‏آله همه نوع غذا را میل می‏كرد و [همیشه] غذا را با خانواده و خدمت‏كاران خود می‏خورد.

7. دوست داشتن همسر
رسول خدا صلی ‏الله‏ علیه‏ و‏آله فرمود:

آگاه باشید بهترین شما كسانی هستند كه با زنان خود خوب‏تر باشد و من، از هر كس با زنان خود خوب‏ترم.(9)

امام صادق علیه‏ السلام فرموده است: "از اخلاق پیامبران، دوست داشتن زنان است ".(10)

8. توجه به بهداشت فردی و آراستگی ظاهر
توجه به بهداشت و آراستگی ظاهر دارای دو جنبه شخصی و اجتماعی است. اینكه انسان در برابر آنها پاكیزه و آراسته باشد، از حقوق افراد جامعه است. حضرت رسول اكرم صلی ‏الله ‏علیه‏ و ‏آله این حق را نه تنها برای افراد خانواده، بلكه برای جامعه لازم می‏ شمارد و می‏فرماید:

إِنَّ اللّه‏َ یُحِبُّ ـ إِذا خَرَجَ عَبْدُهُ الْمُؤمِنُ إِلی أَخِیهِ ـ أَنْ یَتَهَیَّأَ لَهُ وَ أَن یَتَجَمَّلَ.11

خداوند دوست دارد كه ـ هرگاه بنده مؤمنش نزد برادر خود می‏رود ـ خود را برای رفتن او آماده و آراسته گرداند.

پیامبر اكرم صلی‏ الله ‏علیه‏ و‏آله به پاكیزگی و آراستگی ظاهر، توجه خاصی داشت. امام صادق علیه ‏السلام در این باره می‏فرماید: چون جمعه فرا می‏رسید و عطری نزد رسول خدا صلی‏ الله‏ علیه ‏و‏آله نبود، برخی از روسری‏ های زنان خود را (كه معطر بود) می‏گرفت و با آب، نم می‏زد و به صورت خود می‏گذاشت.(12)

امیرمؤمنان علی علیه‏ السلام درباره رسول اكرم صلی‏ الله ‏علیه ‏و‏آله فرموده است: رسول خدا صلی‏ الله‏ علیه ‏و‏آله موی خود را شانه می‏زد و بیشتر اوقات، آن را با آب، صاف و مرتب می‏كرد و می‏فرمود: آب برای خوش‏بو كردن مؤمن كافی است.13

در روایت‏ های اسلامی، آراستگی مرد عامل افزایش پاك‏دامنی همسر معرفی شده است. اسلام همان‏گونه كه به زن سفارش می‏كند خود را برای شوهر بیاراید و با زینت، شوهر را به سوی خود بكشاند، به مرد نیز سفارش می‏كند كه خود را در خانه بیاراید. این ارتباط و توجه دوطرفه در استحكام روابط خانواده نقش مؤثری دارد.

9. بازی با فرزندان
در گفتار و رفتار پیامبر اكرم صلی ‏الله‏ علیه‏ و‏آله، توجه به كودكان بسیار آشكار بود، به‏ گونه ‏ای كه بازی كردن پیامبر اكرم علیهم‏ السلام با حسن و حسین علیهم ‏السلام زبانزد خاص و عام است. در تاریخ و روایت‏ ها بیان شده است كه پیامبر خدا صلی ‏الله‏ علیه‏ و‏آله نوه‏ های خود را بر پشت سوار و با آنها بازی می‏كرد.

شخصی به نام عامری در بیان خاطره ‏ای از رسول خدا صلی ‏الله ‏علیه‏ و‏آله این‏گونه نقل می‏كند: برای میهمانی كه دعوت شده بودیم، به سمت خانه یكی از اصحاب حركت كردیم. دیدیم حسین علیه‏ السلام كه كودكی خردسال بود، با هم‏سن و سال‏های خود سرگرم بازی است. همین كه چشم پیامبر به حسین افتاد، جلو همراهان حركت كرد. سپس دو دستش را گشود كه حسین علیه ‏السلام را بگیرد. حسین علیه ‏السلام به این طرف و آن طرف می‏گریخت و رسول خدا صلی‏ الله‏ علیه‏ و‏آله با او می‏خندید. حسین علیه‏ السلام هم شاد و خوشحال می‏خندید. سرانجام پیامبر موفق شد او را بگیرد. سپس یك دست مباركش را زیر چانه حسین علیه‏ السلام و دست دیگرش را پشت سر او گذاشت. آن‏گاه لب مباركش را بر لب حسین علیه ‏السلام نهاد و آن لب‏های كوچك و مبارك را بوسید.(14)

پی‌ نوشت‌ها:
1. حسین نورى، مستدرك الوسائل، ج 3، ص 42، قم، مؤسسه آل البیت، 1365ه . ق، الملحقات فى آداب الصلاة، ج 3، ص 304، ح 5.
2. فضل بن حسن طبرسى، مكارم الاخلاق، قم، انتشارات رضى، 1412 ه . ق، ص 334.
3. ناصر مكارم شیرازى، تفسیر نمونه، تهران، دارالكتب الاسلامیه، 1373 ه . ق، ج 4، ص 278.
4. همان.
5. سیدمحمدحسین طباطبایى، سنن النبى، ترجمه: حسین استاد ولى، تهران، انتشارات پیام آزادى، 1379، چ 1، ص 47، ح 48.
6. همان، ص 46، ح 38.
7. همان، ص 38، ح 72 و 73.
8. مكارم الاخلاق، ص 26.
9. سنن النبى، ص 83 ، ح 158.
10. همان، ص 82 ، ح 160.
11. محمد محمدى رى‏شهرى، میزان الحكمه، قم، دارالحدیث، 1374، ج 5، ح 7993.
12. سنن النبى، ص 59، ح 110.
13. همان، ص 56، ح 87 .
14. مستدرك الوسائل، ج 15، ص 171، باب استحباب التصابى مع الولد، ح 17899 ـ 1.
منبع : كتاب " سفارش ‏های پیامبر اعظم صلی ‏الله‏ علیه‏ و ‏آله به خانواده "



طبقه بندی: مقالات،
برچسب ها: پیامبر اعظم(ص)، سیره و سنّت، خانواده، بهداشت، فرزندان،
[ پنجشنبه 18 آذر 1395 ] [ 07:28 ق.ظ ] [ بهانه بودن ] [ نظرات ]
درباره وبلاگ

بوی بهشت را با خود آورده ‏ای تا از جهنم دنیای ما، آرمان‏ شهر انسانیت بسازی و به آدمیان بیاموزی که «توحید»، بهترین معنای زندگی است.الّلهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّد وَآلِ مُحَمَّد وَعَجِّل فَرَجَهُم.
نظر سنجی
در عصر حاضر بیشتر به کدام سیره رحمت‌ للعالمین نیازمندیم؟





آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
آخرین بروز رسانی :